Kinderen in rouw  en mensen met een verstandelijke beperking ervaren vaak een wirwar aan gevoelens: verdriet, boosheid, angst, maar ook blijdschap bij mooie herinneringen. Voor hen kan het lastig zijn om al die emoties onder woorden te brengen. Een ballon is een speels en tastbaar hulpmiddel waarmee kinderen en mensen met een verstandelijke beperking kunnen zien en ervaren wat er met hun gevoelens gebeurt. Deze oefening helpt hen begrijpen dat emoties mogen groeien, maar dat het ook belangrijk is om ze weer ruimte te geven. Als ouder, begeleider of coach laat je hiermee zien dat alle gevoelens er mogen zijn en dat het veilig is om ze te delen.

Voorbereiding
Neem een set ballonnen en teken op elke ballon een gezichtje dat een emotie uitbeeld: blij, boos, bang, verdrietig (eventueel ook “verward” of “trots”, afhankelijk van wat bij het kind en de situatie past). Bespreek samen welke emoties de gezichten voorstellen en laat het kind / je client ze herkennen. Benoem voorbeelden bij elke emotie. Zeg bijvoorbeeld:

• • 😊 Blij: “Dit gezicht is blij. Net zoals toen je speelde met je vriend(in), of toen we samen een ijsje gingen halen.”

  • 😢 Verdrietig: “Dit gezicht is verdrietig. Net zoals toen je oma miste, of toen je moest huilen omdat je knuffel kwijt was.”

  • 😡 Boos: “Dit gezicht is boos. Net zoals toen je het niet eerlijk vond dat je niet mee mocht, of toen iemand iets deed dat je niet fijn vond.”

  • 😨 Bang: “Dit gezicht is bang. Bijvoorbeeld zoals toen je in het donker lag, of toen je dacht dat je alleen was.”

  • 😕 Verward / in de war (optioneel): “Dit gezicht weet niet goed wat het voelt. Soms voel je boos én verdrietig tegelijk, dat kan ook.”

  • 🌟 Trots (optioneel): “Dit gezicht is trots. Net zoals toen je zelf iets nieuws kon, of toen je iets moois maakte.

Zo werkt het

1. Kies een ballon
Leg alle emotieballonen op tafel en vraag het kind een ballon te pakken die het beste past bij hoe hij/zij zich op dat moment voelt. Ook kun je naar een specifieke situatie verwijzen door bijvoorbeeld eerst samen verschillende situaties te hebben besproken, deze op papier te zetten en vervolgens voor iedere situatie samen een ballon uit te kiezen.

2. Gevoel opblazen
Bij iedere situatie of herinnering die moeilijk was, blaas je samen de ballon een stukje verder op. Leg uit: “Kijk, zo voelt het als je gevoel steeds groter wordt.”

3. Ontladen
Laat zien wat er kan gebeuren en gebruik dit als metafoor voor omgaan met emoties:

• Te vol = knappen → “Zo kan het voelen als boosheid of spanning ineens te groot wordt.”

• Lucht langzaam loslaten → Laat zien dat de ballon niet knapt. Leg uit: “Als je deelt wat je voelt, wordt het lichter en minder gespannen.”

• Stel de vraag: “Wat zou jou helpen om je ballon niet te laten knappen?”

4. Nagesprek
Praat samen over de ervaring:

• Hoe was het om de ballon groter te zien worden?

• Voelt het kind dit ook weleens in zijn/haar lichaam?

• Wat helpt hem/haar om spanning of verdriet weer los te laten?

Leeftijdsaanpassing

• Voor kinderen tussen de 0 – 3 jaar: Houd het speels en benoem eenvoudig: “Dit is boos… dit is blij.” Het gaat vooral om herkennen en ervaren.

• Voor kinderen tussen de 4 – 7 jaar: Deze kinderen kunnen al woorden aan emoties koppelen. Vraag door naar voorbeelden uit hun dag en bespreek samen manieren om gevoelens te uiten.

• Voor kinderen tussen de 8 – 11  jaar: Kinderen in deze leeftijdsgroep kunnen beter verwoorden waarom ze zich op een bepaalde manier voelen. Je kunt ze stimuleren om:

  • situaties te beschrijven waarin ze zich blij/boos/verdrietig voelden;

  • meerdere gevoelens tegelijk te herkennen (bijvoorbeeld blij én verdrietig tegelijk bij een herinnering);

  • mee te denken over oplossingen: “Wat helpt jou als je ballon te vol raakt?”

Tip: Maak foto’s van de door jullie samen opgeschreven situatie en gekozen ballon erbij en bewaar deze in een documentje. Zo krijg je inzicht in welke situaties bij het kind welk gevoel oproepen.

Een voorbeeld van wat je ook met de ballon kunt doen is het visualiseren door hem kapot te prikken met je client om symbolisch te laten zien dat het “oplucht” om te delen.

Meer tips nodig? Download de app en zie meer artikelen om rouwenden kinderen en jongeren te ondersteunen.